रम्य ते बालपण!

'श्रावण मासि हर्ष मानसी' म्हणत रिमझिम पावसात चिंब भिजलेले ते दिवस किंवा 'आनंदी आनंद गडे' म्हणत पंखाप्रमाणे हवेत हात हलवून नाचत-बागडत मारलेल्या उड्या; 'पावसाच्या धारा येती झरझरा' म्हणत पाण्यात सोडलेल्या कागदी बोटी; 'छान किती दिसते.. फुलपाखरू' गुणगुणत बागेत बागडलेले ते क्षण. 'गडयांनो.. पतंग उडवूं चला' म्हणत आकाशात उडवलेले रंगी-बेरंगी पतंग; 'बहु असोत सुंदर संपन्न.. प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश' किंवा 'आमुचे.. चढवू गगनी निशाण' म्हणत पंधरा ऑगष्टच्या प्रभातफेरीत भरपावसात भिजत दिलेल्या घोषणा; 'लाडकी बाहुली होती माझी एक' म्हणत खेळलेले भातुकलीचे खेळ.. रम्य ते बालपण आणि रम्य ते शालेय जीवन! वयं पुढे पुढे सरकत गेले तसे बालपण निघून गेलं. पण शालेय अभ्यासक्रमातल्या काही कविता मात्र आजही विसरता येत नाहीत. किंबहूना, अगदी बालपणापासून कुठेतरी खोलवर आपल्या मनात त्या घर करून बसलेल्या असतात.

शालेय जीवनात शिकत असताना ज्या शिक्षकांनी अशा कविता आपल्या हृदयावर बिंबविल्या त्या गुरुजनांचे ॠण कसं व्यक्त करावं हेच कळत नाही. आपण त्यांना 'लढ म्हणा...' नाहीच केवळ 'ओळखलंत का सर मला....' इतकेच विचारू शकतो. साधारणत: १९४० सालापासून अगदी अलीकडच्या शालेय अभ्यासक्रमातल्या म्हणजेच जवळजवळ तीन पिढ्यानी अभ्यासलेल्या अशा काही निवडक कविता इथे संग्रहीत करून त्या गुरुजनांना आणि सर्व जुन्या कविंना हा मानाचा मुजरा...!!
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
सुचना:

ह्या ब्लॉगवरील प्रकाशित कविता बालभारती/कुमारभारती पाठ्यपुस्तकातील असून, मी त्या कवितांचा कोणताही व्यवहारी वापर करत नाही. ह्या सर्व कविता वेगवेगळ्या माध्यमातून संकलित करून हा केवळ एक संग्रह बनवलेला आहे. या सर्व कवितांचे हक्क बालभारती/कुमारभारती/युवकभारती, संबंधित कवी किंवा त्यांच्या वारसदारांकडे सुरक्षित असून केवळ रसिक-वाचक, अभ्यासक यांना मराठी अभ्यासक्रमातील कविता एकत्र उपलब्ध करून देण्याचा हा एक प्रांजळ प्रयत्न आहे. येथील कवितांच्या प्रकाशनाबद्दल संबंधितांना काही आक्षेप असल्यास त्या काढून टाकल्या जातील. ह्या ब्लॉगवरील सहित्य Copy & Paste करु नका. एखादी कविता किंवा काही माहिती हवी असल्यास कॉपी पेस्ट न करता त्याच्या लिंकचा उपयोग करा किंवा तुमचा इ-मेल आयडी आम्हाला कळवल्यास आपल्याला हवे असलेले साहित्य आम्ही तुम्हाला जरुर मेल करू.

कृपया ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये हि विनंती. सर्व वाचकांनी याची नोंद घ्यावी.

स्वागत आहे !

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद !

Wednesday, January 25, 2012

डाव्या हाताचा अर्ज

[साक्या]
सोदर एक्या वेळीं आम्ही बंधु जन्मलों ना हो ?
संगें राहों, रूपगुणांनी एकसारखे आहों II १ II

ऐसे असतां, बुधहो! आम्हा वागवितांना भेद
दावितसां तो पाहुनि मजला वाटतसे बहु खेद II २ II

म्हणतां दक्षिण त्यास, परोपरि शिक्षण देतां त्यातें
उपेक्षूनि परि मूढ ठेवितां, तुच्छ मानितां मातें II ३ II

काय म्हणावें ह्या न्यायाला ? दोघे समान असतां
त्यास मानुनी श्रेष्ठ सर्वदा हीन तुम्ही मज गणतां ! II ४ II

विसरुनि परि तें, करितों त्यातें साह्य सर्व कार्यात;
कीं, न चुकावें निजकर्तव्या हेंचि श्रेष्ठ जगतांत ! II ५ II

पत्र लिहाया बंधु सरे, तइं कोण कागदा धरितो ?
चित्र काढितां रंगपात्र तरि कोण त्यापुढे करितो ? II ६ II

बंधू तुमचें चित्त रंजवी तारा छेडुनि जेव्हां,
सतार धरुनी, पडदे दाबुनि, साथ करितसें तेव्हां II ७ II

शूर बंधु जइं रणांगणामधिं उपसुनि शस्त्रा काढी
कोण शत्रूला केश धरुनी पुढे त्याचिया ओढी ? II ८ II

कार्य कराया एकाकी तो शक्त न जेव्हां दिसतें
दुजाभाव नच ठेवितसें मी साह्य देतसें त्यातें II ९ II

कला शिको, कीं काम करो तो, मजवांचुनि चालेना;
बघतां हें तरि महत्व माझे मुळीं तुम्हां वाटेना ! II १० II

लेखा मज बंधुसम, बुधहो ! वळणा द्या मजलागीं,
शिकवा समदृष्टीनें दोघां सकल कला उपयोगी II ११ II

नम्रपणाने अर्ज करितसें विचार त्याचा व्हावा
काय बघा आश्चर्य ! तोहि मी बंधुकडुनि लिहवावा ! II १२ II



- अज्ञात

1 comments:

Gouri said...

शिरोडकर सर, मागे म्हटल्याप्रमाणे माझ्या आजीला शाळेत होती ही कविता - तिच्याकडून ऐकली आहे. ही कविता उपलब्ध करून दिल्याबद्दल, आणि आवर्जून तसे कळवल्याबद्दल धन्यवाद!